Дерала: Недовербата во новинарството се должи на добро платената пропаганда вградена во медиумскиот пејзаж

„Медиумскиот пејсаж во Северна Македонија е прилично комплициран. Не мислам дека сме исклучок од другите земји, каде демократијата се соочува со повеќе предизвици. Би рекол дека на Балканот, поточно, во земјите од Западен Балкан, медиумите се пред сé сиромашни. Новинарството како професија не е повеќе популарно. Има сé помалку студенти кои се запишуваат да студираат новинарство. Последната бројка, мислам е дека не повеќе од 15 студенти се запишале на новинарски студии во Северна Македонија изминатата година“, вели Џабир Дерала, претседател на ЦИВИЛ, во интервју за Катерина Соколова, од Институтот за новинарство во Кијив, Украина, по повод меѓународниот семинар „Отпорно новинарство во борба против дезинформациите и пропагандата“ во организација на ЦИВИЛ во партнерство со Youth4Media (Y4M).

Дерала посочи дека, за жал, голем број на медиуми се поврзани или под влијание од центри на моќ во политиката и бизнисот, но и од странски центри на моќ, пред сѐ Москва, Кремљ.

„Медиумите сега се поврзани или под влијание, или контролирани, исто така, од центри на моќ во политиката и бизнисот. Би рекол дека дури и во подземниот организиран криминал постојат центри што се обидуваат да ги контролираат медиумите што е можно повеќе. Така што, во Северна Македонија, во многу медиуми, голем дел од медиумите, пејзажот е окупиран, контролиран, финансиран од центри на моќ во земјата“, вели Дерала.

На прашањето, дали луѓето во другите земји доволно знаат за Северна Македонија и за тоа што се случува во земјата, Дерала истакна дека ако една земја како Северна Македонија ќе стигне до насловните страници на западниот печат, тоа значи дека нешто лошо се случува.

„Бевме на насловните страници во 2001 година, кога имаше вооружен етнички конфликт во земјата. Потоа бевме на западните насловни страници кога беше нападот врз парламентот во 2017 година. Пред тоа, бевме на насловните страници на западниот печат со огромниот скандал со прислушувањето на 26.000 граѓани на Македонија од страна на режимот на Груевски. Бевме на насловните страници во 2016 година, кога едно мало гратче во централниот дел на земјава стана познато по тоа што беше домаќин на група која произведуваше дезинформации и пропаганда, мешајќи се во изборите на САД, на страната на поранешниот претседател Трамп.

Но, од друга страна, ние сме и држава која се стреми кон демократија. Тукушто ја добивме можноста да го започнеме преговарачкиот процес со ЕУ, што го чекавме 17 години И, секако, многу пати сме биле земја која покажала големо гостопримство, вклучувајќи ја и бегалската криза во 1999 година за време на косовската војна, а исто така и земја каде бегалци можеле да пристигнат од различни делови на светот, вклучувајќи ја и последната војна што ја води Руската Федерација против Украина. А тоа претставува и можност за македонското општество, за македонската држава да биде претставена во попозитивно светло, да речеме во западниот печат. Што значи, ние сме познати, барем во Европа, но и многу пошироко“, вели Дерала.

Дерала смета дека медиумскиот простор во Македонија е комплициран, како последица на губење на популарноста на новинарството и недобро ситуираните медиуми.

„Новинарството како професија не е повеќе популарно. Исто така, е област, професија, во која работниците во медиумите не се заштитени, ниту социјално, ниту пак нивната безбедност е загарантирана. Сега има некои промени во законот. Парламентот тукушто донесе регулатива според која напад врз новинар значи напад врз службено лице. Но сепак, долг е патот да го видиме тоа на дело. Новинарите се многу, многу лошо платени, нивните плати се многу ниски, нивното социјалното осигурување не е најдоброто во земјата, напротив, тие се некаде во долниот дел од списокот на социјални бенефиции што можат да ги уживаат“, изјави Дерала.

Тој додаде дека и покрај големиот број професионалци во својата професија, сепак новинарите поради финансиски импликации се соочуваат со предизвици да си го платат лебот што ги прави предмет на контрола, па дури и на заплашување, но и на различни видови притисок, вклучително и социјален притисок.

„Тинк-тенк организации, невладини организации, ја имаат храброста, би рекол дури и ароганцијата, да ги анализираат медиумите на дневна основа и да обезбедуваат секакви знаења и препораки за тоа како треба медиумите да се подобрат и како треба да се помогнат и слично. Така, тие привлекуваат најголем дел од вниманието, додека медиумите сé уште тонат во нивните добро познати проблеми со финансиските и политиките и социјалните и безбедносните и другите видови на предизвици секој ден. И, да, има истражувања, има анализи за медиумскиот пејзаж, медиумското однесување и голем дел од тие автори се всушност дел од некои структури кои го загрозуваат квалитетот и интегритетот на новинарството во Северна Македонија“, истакна Дерала.

За секојдневниот притисок врз новинарите, Дерала, појаснува дека тие се под финансиски, политички, но и под притисок од други сопственици на медиуми и структури што не се навистина медиуми, туку пропагандни центри маскирани како медиуми или невладини организации.

„Денес е прилично тешко да создадете вистински медиуми кои на граѓаните им обезбедуваат релевантни информации, бидејќи пропагандата е толку силна, е толку добро платена и е толку добро всадена во општеството, во медиумскиот пејсаж, што е доста тешко, во најмала рака“, вели Дерала.

„Донаторите во демократските земји треба да размислат за нов план за поддршка на медиумите и демократијата во овие земји, затоа што се злоупотребува, затоа што пропагандни и криминални и политички центри се инфилтрирани во најчувствителните сектори во општествата и всушност користат западни пари за промовирање и спроведување антизападна пропаганда. Тоа е нешто што треба да се преиспита, повторно да се размисли во центрите каде се одлучува и обезбедува поддршка за демократските процеси.

Треба да разбереме дека хибридната војна е одамна започната и се води против демократијата, против демократијата во овие земји, исти така и на Западот, додека бизнис центрите и политичките центри беа во романтична, идилична прегратка со Путин и со слични ликови како Путин. Затоа и ги гледаме овие предизвици сега и во земјите на Европската унија, каде се негуваат или се појавуваат секакви екстремно десничарски групи и терористички групи низ континентот и каде екстремно десничарски политички партии добиваат сé повеќе моќ па дури и владина моќ во некои од земји“, вели Дерала, одговарајќи на прашањето за пропагандата и нејзината криминализирана страна.

Разговорот го водеше Катерина Соколова, Институтот за новинарство во Кијив, Украина

обработка на текст: Б. Јорднаовска
превод: Н. Цветковска
камера и монтажа: Самуел Дебус/OK-TV Ludwigshafen

извор: Civilmedia.mk

Топ вести – powered by Centar.mk

  • Centar.mk
  • Vestiplus.mk
  • Biznispro.com
  • Zena.mk
Американски историчари: Бајден е 14-ти најдобар претседател на САД, а Трамп е најлош

Последните анкети не одеа баш во корист на американскиот претседател Џо Бајден. Тој има помал рејтинг од сите претседатели до Двајт Ајзенхауер во оваа фаза од нивниот мандат, а во анкетите заостанува дури и зад поранешниот претседател Доналд Трамп, со кого најверојатно ќе има реванш на есен. Но, се појави Прочитај повеќе...

171 санкционирани возачи во Скопје

Секторот за внатрешни работи Скопје во текот на вчерашниот ден (20.02.2024) продолжи со контролите во областа на сообраќајот. На територија на град Скопје изречени се вкупно 171 меркa, меѓу кои за возење повеќе од дозволената брзина 16 санкции, 14 мерки за возење без возачка дозвола, седум за користење мобилен телефон Прочитај повеќе...

ДЕНЕС ГО СЛАВИМЕ СВЕТИ ТЕОДОР СТРАТИЛАТ: Се верува дека ќе ве заштити од неволја ако го направите ОВА

Светиот великомаченик Теодор Стратилат бил римски војвода Православната црква и нејзините верници денеска на 21 јуни го слават Светиот великомаченик Теодор Стратилат, светец од IV век за кој пишувал и владиката Николај Велимировиќ. Светиот великомаченик Теодор Стратилат бил римски војвода и градоначалник на градот Ираклија во моментот кога решил да Прочитај повеќе...

Недостигот на дожд предизвикува проблеми во Италија

Ќебе од смог го покрива Милано, празни цистерни се печат на Сицилија, а производството на вино во Пиемонт опаѓа бидејќи недостатокот на дожд низ Италија го влошува загадувањето и предизвикува суши. Во вторникот во Милано и во осум други градови низ Ломбардија беа забранети автомобилите со гас, откако индустрискиот регион Прочитај повеќе...

Аналитичари: Изградбата на нови станови во Европа ќе ослабне поради високите трошоци

Изградбата на нови станови во Европа нагло ќе ослаби во наредните години поради зголемените трошоци, објави германскиот институт Ифо, повикувајќи се на проекциите на мрежата на европски институти Еуроконструкт. Европа ќе добие само околу 1,5 милиони нови станбени единици до 2026 година, 13 отсто помалку отколку во 2023 година, објави Прочитај повеќе...

171 санкционирани возачи во Скопје

Секторот за внатрешни работи Скопје во текот на вчерашниот ден (20.02.2024) продолжи со контролите во областа на сообраќајот. На територија на град Скопје изречени се вкупно 171 меркa, меѓу кои за возење повеќе од дозволената брзина 16 санкции, 14 мерки за возење без возачка дозвола, седум за користење мобилен телефон при управување, 18 мерки за […] Прочитај повеќе...

Во март растат и пензиите и платите: Еве што се’ очекува на економската сцена

Оваа година ќе има ново зголемување на платите, пензиите и минималецот. Очекувањата се дека економијата ќе се развива позасилено, а се очекува да пораснат и инвестициите. Иако, се уште се присутни влијанијата на шоковите од економската и енергетската криза врз глобалните економии, во земјава навремено донесените мерки ги даваат посакуваните резултати. За оваа година сеочекува […] Прочитај повеќе...

УХМР со нови најави – Какво ќе биде времето?

Во следните денови ќе се задржи релативно топло време, а локални врнежи од дожд ќе има од недела. Во петок и за време на викендот ќе дува умерен до засилен ветер од јужен правец. Прочитај повеќе...

Нишчанка преку весник се откажа од снаата, секој збор е полуд од претходниот

Кавгите меѓу членовите на семејството не се ништо ново во Србија, а најдрастична мерка, освен тужбата на суд, отсекогаш била откажувањето преку весниците. Ова е и закана која често се слуша од родителите кога децата не слушаат, но такво нешто ретко се остварува. Меѓутоа, една жена еднаш го направи токму тоа кога во весникот објави […] Прочитај повеќе...

Подгответе се: Еве кога почнува летното сметање на времето

Секоја година летното сметање се случува во последниот викенд во март. Летното сметање во 2024 започнува рано изутрина на 31 март во недела. И тоа во 02 часот, така што со поместување за еден час нанапред, времето во 02 часот се смета како 03 часот. Прочитај повеќе...

Индекс на страв и алчност: Биткоинот се приближува до 50.000 долари, овие 3 криптовалути забележаа најголем раст

Денеска во 15:00 часот на најголемата светска берза за криптовалути Binance, Биткоинот поскапе за 1,31 отсто на 48.848,19 евра во последните 24 часа. Вкупниот обем на тргување со биткоин во последните 24 часа изнесува 22,98 милијарди евра. Индексот на страв и алчност на Биткоин моментално е на 72 во категоријата... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Курсна листа за 21 февруари 2024 – Колку е доларот, а колку еврото?

Курсна листа на Народната банка на Република Северна Македонија формирана на 20.02.2024 која се применува од 00:00 часот на 21.02.2024 година до почетокот на важење на новата Курсна листа Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

На четиричлено семејство му се потребни приближно 1.000 евра за да го преживее февруари

Минималните трошоци на едно семејство во февруари изнесуваат 57.476 денари, што претставува зголемување од 313 денари во однос на јануари, покажуваат податоците на синдикалната потрошувачка кошничка. Со изнајмен стан од 60 квадрати минималните трошоци во февруари изнесуваат 72.851 денар и се зголемени за 213 денари во споредба со јануари. Според... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Приходите од Суецкиот канал се намалени за половина

Египетскиот претседател Абдел Фатах ал-Сиси денеска изјави дека приходите од Суецкиот канал се намалени за половина оваа година поради влијанието на нападите на Хутите врз поморството. Зборувајќи за ефектот од војната меѓу Израел и Хамас и другите прекугранични несогласувања што ги предизвика конфликтот, Ал Сиси рече дека „суецкиот канал, кој... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Кина ја намали каматната стапка

Народната банка на Кина (PBoC) денеска на својата веб-страница објави дека одлучила да ја намали каматната стапка. Кина ќе ја намали каматната стапка на петгодишните заеми, која е поврзана со повеќето хипотеки, од 4,2 отсто на 3,95 отсто. Банката на Кина одлучи да ја намали оваа каматна стапка за прв... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Подгответе се: Доаѓаат пари за ЧЕТИРИ ХОРОСКОПСКИ ЗНАЦИ во декември! Дали сте еден од нив?

Бик (20 април – 20 мај): Поединците Бикови често се поврзуваат со финансиска стабилност и практичност. Вашиот фокус и одлучност може да доведат до поволни финансиски резултати или можности за зголемен приход. Јарец (22 декември – 19 јануари): Јарците се познати по силната работна етика и амбициозност. Во декември, вашата напорна работа и стратешки пристап... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

ИЗБЕГНЕТЕ ЛОША СРЕЌА: Откриено потеклото на традицијата на бакнување на полноќ на новогодишната ноќ

Иако точното потекло на прославувањето на вториот почеток на новата година е непознато, обичајот често се следи на два зимски фестивали: Сатурналија во антички Рим и Хогманај, викиншка традиција која сè уште се слави на Нова година во Шкотска. Сатурналија се одржуваше секоја година за време на зимската краткоденица, а бидејќи беше најголемата забава во... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

Задолжително на лекар – 6 знаци на недостаток на железо

Ниското ниво на железо е најчестото и најраспространето нарушување во исхраната во светот, особено во западните земји, соопшти Светската здравствена организација. Тие веруваат дека дури две милијарди луѓе, што е над 30 отсто од светската популација, страдаат од одреден степен на недостаток на железо, што е особено честа појава кај жените. Ова се најчестите знаци:... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

Ова се сите придобивки од кефирот: од протеини до пробиотици

Кефирот е култивиран, ферментиран пијалок кој потсетува на јогурт. Одредени извори наведуваат дека овој пијалок е стар повеќе од 1000 години и потекнува од Кавказ. Наводно, локалните мештани, познати по своето здравје и долговечност, случајно го откриле додека носеле свежо млеко во нивните кожени чанти. Некогаш малку познат надвор од Кавказ, денес кефирот е особено... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

Домашна купка за испукани пети, поефикасна од крема – Потребни се само 2 состојки

Испуканите пети се проблем со кој многумина од нас се соочуваат секојдневно. Отстранетиот калузен епидермис се враќа како бумеранг, а нашите стапала постојано не изгледаат како што би сакале. Оваа купка за потпетици со домашни состојки може да ви помогне да ги трансформирате стапалата пред да влезете во пролетни чевли. Што ви е потребно за... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...