МАКЕДОНИЈА ЦЕЛ НА ХИБРИДНИ НАПАДИ: „Да се искористи членството во НАТО и со партнерска помош да се подготват институциите“

Средните и основните училишта, трговските центри, станбените згради, министерствата и другите институции во земјав речиси три месеци се цел на лажни дојави за поставени бомби. Полицијата досега соопшти дека до обвинителството е поднесена само една кривична пријава против едно малолетно лице. Тој е осомничен дека креирал е-пошта од компјутерот на мајка му преку провајдер кој нуди шифрирана и комуникациска заштита и на 4-ти декември испратил заканувачки пораки за подметнување експлозив во четири средни училишта. Но, дека тој не е вистинската личност зад сите извештаи покажа и тоа што дојавите продолжија да пристигнуваат. Заканувачки пораки од анонимна електронска адреса речиси секојдневно стигнуваат до институциите во последните три месеци. Не се пронајдени бомби, но алармот што го вклучија овие лажни тревоги шири паника меѓу луѓето и ја исцрпува полицијата.

Универзитетскиот професор по безбедност и меѓународен тероризам, Ице Илијевски во разговор за „Локално“ вели дека според зачестеноста на дојавите за бомби, начинот на испраќање на пораките, тајмингот, средствата кои се користат за дојавување и сл. може да констатираме дека станува збор за хибридна закана која е добро испланирана и организирана.

Сепак, според него, останува прашањето што е карактеристично за хибридните закани односно хибридното војување во кое може да бидат вклучени државни и недржавни актери за остварување на своите цели?

-Нападите често вклучуваат различни методи преку употреба на дезинформативна кампања, лажни вести, субверзивно разузнавање, сајбер-напади, саботажа и сл. па дури и поддршка од сепаратистички и терористички групи. Ваквите дојави за бомби дефинитивно се дел од дестабилизирачките тактики насочени кон нашата земја и земјите од регионот. Психолошко-пропагандната димензија има сериозно влијание кон поделба на општеството, недоверба во институциите, дефокусирање од носење на важни политички одлуки и секако предизвикување страв и несигурност кај населението. Тоа беше постигнато со последните случувања. Не случајно се избрани училиштата како таргет. Кога е во прашање безбедноста на децата напаѓачите си поигруваат со чувствата на родителите, наставниот кадар и граѓаните, објаснува професорот.

Во однос на тоа кој стои позади ваквите хибридни закани, посочува Илијевски, е прашање за кое и институциите немаат конкретен одговор бидејќи е многу тешко да се открие и да се докаже.

-Засега можеме само да шпекулираме. Најчесто ваквите напади се извршуваат од центри кои се надвор од државата која им е таргетирана за напад, но од каде доаѓаат можеме само да претпоставуваме со оглед на мотивот, но и актуелните политички и безбедносни случувања ако ги земеме предвид, ни рече соговорникот.

Илијевски потврдува дека многу е тешко да се открие и докаже сторителот на овие активности.

-Во конкретниот случај надлежност за откривање имаат Секторот за борба против тероризам, насилен екстремизам и радикализам во соработка со Секторот за компјутерски криминал и дигитална форензика и секако Секторот за меѓународна полициска соработка при МВР. Евидентно е дека Северна Македонија е дел од бранот на закани со лажни дојави за бомби кој го зафати регионот, а примери имавме во Србија, Црна Гора, Косово и други држави. Ваквите лажни дојави за бомби во регионот и кај нас ја наметнуваат потребата релевантните безбедносни институции да го зголемат нивото на подготвеност, меѓународна соработка и размена на информации доколку пораките што се испраќаат се меѓусебно поврзани и имаат иста цел – да поттикнат страв, хаос и паника кај граѓаните и со тоа да го дестабилизираат општественото и политичкото уредување, наведува тој и верува дека безбедносните служби веќе ги лоцирале електронските адреси од кои се испраќале мејловите и дека се преземаат и други дејствија за расчистување на случајот.

За тоа дали и колку може НАТО да ни помогне во оваа ситуација, Илијевски вели дека членството во НАТО ни овозможува пристап и користење на ресурсите и капацитетите на Алијансата за справување со хибридните закани и овозможува зголемување на отпорноста кон истите.

-Нашата држава може да побара специјализирана помош од сојузниците за справување и одговор со ваквиот тип на хибридни закани што може да значи брза размена на информации, искуства и добри практики, што верувам дека веќе е направено и дека поддршката ја имаме, оценува професорот.

Додава дека НАТО има формирано повеќе меѓународни истражувачки центри (Центри за извонредност) кои работат заедно и придонесуваат со знаење и експертиза за Алијансата. Европскиот центар за извонредност за борба против хибридни закани лоциран во Финска служи како центар на експертиза, помагајќи им на земјите-сојузници да ги подобрат нивните цивилно-воени способности, отпорност и подготвеност да се спротивстават на хибридните закани.

Според него, сериозноста на заканата со бомба е очигледна сама по себе поради потенцијалот за широко распространето уништување што може да го изврши експлозивната направа, во споредба со другите оружја што обично се насочени кон одредени цели.

-Меѓутоа, иако, заканите за бомби во овие случаи се лажни (односно воопшто нема бомба), пристапот и реакцијата на органите мора да биде како да постои вистинска бомба. Поголемиот дел од истражувањата на оваа тема се насочени кон развивање два вида одговори: (1) план за интервенција насочена за спречување на закани и намалување на нивната штета доколку се изврши и (2) протокол за одговор во случај да се случи вистинска закана со бомба или инцидент, укажува професорот во разговор за нашата редакција.

Тој се осврнува и малолетникот кој беше уапсен и кој имаше поврзаност со дел од дојавите.

-Поднесената кривична пријава против малолетно лице кое инспирирано од претходните дојави за бомби претставува изолиран случај, а тоа покажува и брзата реакција на безбедносните органи. Во другите случаи се исклучени можностите дојавите за бомби во училиштата да бидат од некои други мотиви од поединци како што имало случаи тоа да биде: хумор, омраза, фантазија, одмазда и сл. Затоа потребно е фокусот да биде ставен на хибридните закани кои бараат хибриден одговор.

Професорот порачува дека во периодот што следи ваквите хибридни закани во различни форми и со различен интензитет ќе бидат сѐ почести имајќи ја предвид нашата европска агенда.

-Она што ни е потребно е зголемување на ефикасноста и квалитетот на нашите институции преку професионализација на кадрите, модернизирање на техничките можности и јакнење на институционалната соработка на национално и меѓународно ниво за препознавање и превенирање на хибридните закани. Северна Македонија треба да го искористи членството во НАТО и со партнерска помош да ги подготви институциите и да ја зголеми отпорноста од хибридните закани, дециден е Илијевски.

Н.П.

извор Локално.мк

Топ вести – powered by Centar.mk

  • Centar.mk
  • Vestiplus.mk
  • Biznispro.com
  • Zena.mk
Ковачевски: Јасен е ставот на ЕУ, Северна Македонија  треба да го заврши процесот со промена на документите преземен како меѓународна обврска

„Јас веќе сум кажал комплетно ги разбирам граѓаните и го разбирам незадоволството на дел од граѓаните бидејќи се работи за дел од граѓаните, 1,3 милиони пасоши ние веќе имаме со новото уставно име на државата. Но исто така треба да се изрази благодарност и до тие кои напорно работеа за Прочитај повеќе...

Полска преговара со Украина за привремено затворање на границата

Полска преговара со Украина за привремено затворање на границата меѓу двете земји поради протестите на фармерите, изјави денеска полскиот премиер Доналд Туск. Полските земјоделци повеќе од седум дена ги прекинуваат прекуграничните пратки, тврдејќи дека евтините украински производи го преплавуваат полскиот пазар. – Сакаме да и помогнеме на Украина, но не Прочитај повеќе...

Почина актерот Ричард Луис

Актерот Ричард Луис почина на 76-годишна возраст. Луис имаше одлична кариера во Холивуд како актер, писател и комичар. Пред неполна година тој објави дека се бори со Паркинсоновата болест. Неговата најзабележителна улога беше во хумористичната серија „Curb Your Enthusiasm“, но и во филмот „Робин Худ“ од 1993 година и многу Прочитај повеќе...

Скенирате фискални? Сумата за поврат на ДДВ ќе се зголеми на 3.000 денари – најави Ковачевски

Сумата за поврат на ДДВ преку проектот Мој ДДВ ќе се зголеми на 3.000 денари за едно тромесечие, најави лидерот на СДСМ Димитар Ковачевски вечерва на настан на СДСМ во Штип. Во моментов речиси половина милион граѓани скенираат фискални и имаат можност за поврат на ДДВ од 2.100 денари за Прочитај повеќе...

Ковачевски: СДСМ ја одбра страната на работниците, платите денеска се поголеми за 300 евра во просек

Со концептот на СДСМ, граѓаните ќе имаат повисоки плати и пензии, повеќе инвестиции, подобро платени работни места, повеќе пари назад кај граѓаните, порача претседателот на СДСМ, вечерва во Штип. „Ветивме дека просечната плата ќе биде 500 евра, до 2024, тоа ветување го надминавме, денес просечната плата изнесува 650 евра. Тоа Прочитај повеќе...

Ковачевски: Јасен е ставот на ЕУ, Северна Македонија  треба да го заврши процесот со промена на документите преземен како меѓународна обврска

„Јас веќе сум кажал комплетно ги разбирам граѓаните и го разбирам незадоволството на дел од граѓаните бидејќи се работи за дел од граѓаните, 1,3 милиони пасоши ние веќе имаме со новото уставно име на државата. Но исто така треба да се изрази благодарност и до тие кои напорно работеа за тоа да се направи и […] Прочитај повеќе...

Почина актерот Ричард Луис

Актерот Ричард Луис почина на 76-годишна возраст. Луис имаше одлична кариера во Холивуд како актер, писател и комичар. Пред неполна година тој објави дека се бори со Паркинсоновата болест. Неговата најзабележителна улога беше во хумористичната серија „Curb Your Enthusiasm“, но и во филмот „Робин Худ“ од 1993 година и многу други. Прочитај повеќе...

Дали знаете што значи овој сообраќаен знак? Збунува многумина

Дури и ако возите секој ден, невозможно е да знаете што значи секој сообраќаен знак. Па, ако некогаш сте виделе празен кружен знак со црвена граница и сте се чувствувале навистина збунети, не сте сами. За среќа, значењето е многу едноставно и покрај тоа што е еден од знаците што многумина го забораваат со текот […] Прочитај повеќе...

Ковачевски: СДСМ ја одбра страната на работниците, платите денеска се поголеми за 300 евра во просек

Со концептот на СДСМ, граѓаните ќе имаат повисоки плати и пензии, повеќе инвестиции, подобро платени работни места, повеќе пари назад кај граѓаните, порача претседателот на СДСМ, вечерва во Штип. „Ветивме дека просечната плата ќе биде 500 евра, до 2024, тоа ветување го надминавме, денес просечната плата изнесува 650 евра. Тоа е за речиси 300 евра […] Прочитај повеќе...

Ковачевски: Јас ќе ја предводам следната про-европската Влада со која до 2030 година ќе влеземе во ЕУ

СДСМ и коалицијата ќе имаат повеќе пратеници на изборите од ВМРО – ДПМНЕ и јас ќе ја предводам следната про-европската Влада со која до 2030 година ќе влеземе во ЕУ, порача претседателот на СДСМ, Димитар Ковачевски, во вечерашното интервју во Тема на денот на телевизија Сител. „Постојат многу анекти во текот на изминатиот период, анкети […] Прочитај повеќе...

Пензионери подгответе се: Објавено е кога ќе легнат парите од февруарската пензија, а од март следува ново покачување!

Пензијата се очекува да биде исплатена во редовниот термин на први март 2024 година во петок. Согласно новата методологија пензиите ќе пораснат за 5 проценти. Ова покачување ќе дојде од следниот месец. Вакви покачувања има секој шест месеци, согласно новиот закон. Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Значително пораснале трошоците за градење – пораснале трошоците за вработените, но има голем пад кај градежните материјали

Индексите на трошоците во градежништвото за нови објекти за индивидуално домување се наменети за преиспитување или мониторирање на трошоците направени од градежните претпријатија при изведувањето на процесот на изградба на нови објекти за индивидуално домување. Главни корисници на податоците за индексите на трошоците во градежништвото за нови објекти за индивидуално... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

НЕГАТИВЕН ПРИРОРЕД ПРИРАСТ: За 4,5 проценти помалку родени деца во последниот квартал од 2023 – се родиле 4.185 деца, а починале 5.028 лица, меѓу кои 9  доенчиња

Според податоците на Државниот завод за статистика, бројот на живородените деца во четвртото тримесечје од 2023 година, во споредба со истиот период од претходната година, е намален за 4.5 % и изнесува 4 185 живородени деца. Бројот на умрените лица во четвртото тримесечје од 2023 година бележи намалување од 1.5... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Колку чини доларот, а колку еврото – Курсна листа за 29. февруари 2024

Biznispro ја објавува најновата курсна листа на Народната банка на Република Северна Македонија формирана на 28.02.2024 која се применува од 00:00 часот на 29.02.2024 година до почетокот на важење на новата Курсна листа. Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Дизни планира спојување од 8,5 милијарди долари со индиска медиумска компанија

ДЕЛХИ – Дизни објави денеска дека има намера да ја спои својата подружница „Стар Индија“ со медиумската компанија „Виаком18“ поддржана од Мукеш Амбани, „Рилијанс индустрис“, во зделка вреден 8,5 милијарди долари. Reliance ќе го води новиот бизнис, а партнерството би можело да прерасне во една од најголемите медиумски империи во... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

ЖЕНИТЕ ВО ПРЕДНОСТ: Научниците открија максимален број години колку луѓето можат да живеат

Ако сте загрижени за брзината со која се приближувате до следниот „голем“ роденден, тогаш имаме добри вести за вас. Се разбира, да наполните 25, 30 или 40 години изгледа страшно, но научниците тврдат дека ја откриле максималната возраст до која човек може да живее, а ве чекаат уште убави години. Заклучоците доаѓаат од студијата спроведена... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

Пари ќе “паѓаат од небо”: Најдобриот руски астролог вели дека овие два знака во март ќе пливаат ВО ПАРИ

Познатиот руски астролог Павел Глоба тврди дека двата знака од Зодијакот во март ќе имаат повеќе среќа од сите други кога се во прашање финансиите и парите. Имено, тој истакнува дека материјалниот аспект од нивниот живот ќе биде многу нагласен, а во позитивна смисла, во текот на првиот пролетен месец и дека може да очекуваат... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

ОГАН ВО КРЕВЕТ: Топ 10 работи кои откриваат голем љубовник

Можеби мислите дека ви е жешко во кревет, но можеби не ви оди баш најдобро. Што го прави добар љубовник? 10 карактеристики на личност која може самоуверено да каже дека е добра во кревет. Доколку се пронајдете во овие 10 работи, немате причина за грижа, пишува Крстарица. 1. Сакате да учите нови работи 2. Разигран... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

Трите хороскопски знаци кои најмногу изневеруваат на ергенски и момински забави

Жените често се повозбудени од мажите за денот на нивната венчавка. Тие му придаваат важност на секој детал, дури и на чиновите што доаѓаат пред самиот ден на свадбата. При нивното организирање се одлучува дали тоа ќе биде помирна опција или на пример одење во клуб, изнајмување простор и слично, а често на овие прослави... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

Четири хороскопски знаци кои ќе пливаат во пари овој март!

Еве четири хороскопски знаци со оптимистички финансиски изгледи за март 2024 година: Бик: Поединците Бик може да најдат профитабилни можности во стабилни инвестиции или потфати со недвижнини во текот на март 2024 година. Нивната практична природа и решителност може да доведат до значителни финансиски придобивки. Лав: Лавовите може силно да блеснат во нивните кариери во... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...