МВР сепак дејствува: Некои од трагите за заканите за „подметнати“ бомби водат до неколку земји од кавкаскиот регион

Пораките во дојавите за поставени бомби се идентични во сите земји во регионот кои се сооочија со овие закани, шемата дека главно заканите се интензивираат во среда, четврток и петок, како и двата откриени сторители за кои е покрената постапка за основано сомневање дека испратиле имејл пораки со закани за поставени експлозивни направи, се првите индиции дека истрагата за овие загрижувачки појави дава резултати.

Дали е тоа навистина така и дали има и друг напредок во истрагата? Дали се оправдани изјавите во јавноста и во медиумите дека МВР не прави доволно и дека не ги презема сите средства за откривање предизвикувачите на овие закани?

ЦивилМедиа за овие важни прашања побара одговори од МВР и на средбата со високи претставници на соодветните служби во министерството ни беа презентирани информации кои говорат дека перцепцијата во јавноста дека полицијата не делува, или не делува ефикасно, не се точни.

Утврден е протокол за брзо известување меѓу МВР и средните и основните училишта, како и со другите државни институции и приватни компании кои се препознаени како цели за овие закани.

Ова е особено важно за брза реакција на припадниците од Одделот за сузбивање на организиран криминал и тероризам претставуван преку Секторот за борба против тероризам, со поддршка на униформираната полиција кои соодветно на протоколите за вакви ситуации ја спроведува безбедната евакуација по што следуваат антитерористички проверки и мерки за откривање на евентуални подметнати експлозивни направи.

Нашите соговорници во МВР велат дека проверките се детални без разлика за колку дојави и за колку објекти се работи и без разлика на тоа за колку тие објекти се сложени за проверки како што се аеродроми, хотели, трговски центри и слично. Ќе биде посветено толку време, колку што е потребно додека целосно не завршат проверките, велат од МВР.

Она што е исто така факт е дека овие дела, заканите со бомби, се во судир со членот 313 од Кривичниот законик според кој „Тој што со намера да го загрози уставниот поредок или безбедноста на Република Македонија ќе предизвика или сериозно ќе се закани со предизвикување експлозија, пожар, поплава или друго општо опасно дејствие или акт на насилство, создавајќи чувство на несигурност или страв кај граѓаните, ќе се казни со затвор од најмалку десет години“.

Во МВР остануваат на ставот дека, иако досега сите дојави се лажни, по секоја таква во иднина ќе се постапува според строго дефинираните протоколи без исклучок. Искуствата ќе покажат дали има простор за унапредување на овие протоколи, секако исклучително во насока на поголема сигурност на граѓаните и општеството, велат нашите соговорници во МВР.

Тоа е она што е видливо и само дел од активностите на повеќето сектори во министерството, во коешто Секторот за компјутерски криминал и дигитална форензика има посебна и засилена активност во овој период.

Тие активности можат да се поделат на превентивни и на таргетирани активности. Овие вторите, таргетираните, се сет од оперативни активности и мерки насочени кон откривање на сторителите на овие кривични дела.

Една од тие активности е редовното прибирање, анализа и споредба на сите дигитални траги што ги оставаат мејловите преку кои пристигнуваат дојавите за бомби. Оваа оперативна активност вклучува и детална претрага за тоа каде се појавува мејл адресата на „дојавувачот“ која вклучува пребарувања на сите отворени извори на интернет, веб страници, форуми, и други интернет платформи, како и трагите на тој мејл на социјалните мрежи за да се утврди конечниот извор, или сопственик на таа мејл адреса откако ќе бидат исфрлени сите ризици за погрешна идентификација.

Соработката со Гугл дава резултати
Во МВР ни потврдија дека Секторот за компјутерски криминал и дигитална форензика, меѓу другото, воспостави тесна и секојдневна соработка со повеќе провајдери на услуги за електронска пошта, од кои најфреквентна е комуникацијата со Гугл (Google), со оглед на фактот дека најголем број, повеќе од 90% од мејловите со закани за поставени бомби, пристигаат со екстензијата @gmail.com.

Оваа соработка меѓу Гугл и МВР вклучува активирање на алатката „Барање за откривање на информации за сопственикот на Гугл сметка во итни случаи“ (Emergency Disclosure Request), преку која до МВР, во најбрз можен рок пристигаат информации за корисникот на соодветната сметка за која е доставено ова барање кои ги содржат и АјПи (IP) адресата од која што е испратен мејлот и времето на логирање.

Многу важно е тука да се напомене дека употребата на оваа алатка за откривање на информации за сопственикот на Гугл сметка, Гугл ја одобрува само откако ќе добие максимално уверливи аргументи и докази дека станува збор за барање доставено од релевантни владини или државни институции и тоа под строго утврдени услови за оваа услуга кои ја гарантираат приватноста и заштитата на податоците на сопствениците на Гугл сметките.

Благодарение на оваа соработка, МВР се стекнува со доволно информации кои кога ќе бидат ставени во обработка низ нивните оперативни постапки, добиваат прилично прецизни насоки за откривање на сметките од кои пристигаат заканите.

Да повториме, во овој случај станува збор за акаунти креирани на мејл сервисот на Гугл, но како што веќе беше кажано претходно, повеќе од 90% од мејловите со закани за поставени бомби, пристигаат со екстензијата @gmail.com.

Така беа затворени од страна на МВР двата откриени случаи со закани за поставени бомби во Скопје и Кавадарци. Во однос на случајот во Кавадарци, министерот Оливер Спасовски истакна дека случајот бргу ќе се затвори, а ЦивилМедиа дополнително дознава дека осомничениот за дојавите во овој град испратил мејлови со закани за двете училишта кои беа евакуирани.

„Речиси невозможно“ не е „невозможно“
Она што останува предизвик за МВР е разрешувањето на случаите со закани за поставени бомби кои пристигнуваат преку така наречените VPN адреси, односно преку мејл серверите за Виртуелна приватна мрежа (Virtual Private Network).

Станува збор за енкриптиран, заштитен интернет проток за податоци, кој гарантира максимална заштита на идентитетот на тој што поседува VPN сметка што ги прави речиси невозможни обидите да се открие сопственикот на еден таков акаунт.

Дополнителната компликација да се откријат сопствениците на VPN го прави и мултиплицирањето на овие адреси, односно низата од VPN акаунти кои најчесто се географски на сосема различни и спротивни страни во светот, регистрирани во различни земји.

За да биде појасно, тоа значи дека последната мејл адреса од која е испратена заканата може да е со екстензија @gmail.com, но кога ќе почнете да ја следите нејзината трага да сфатите дека таа доаѓа од некој VPN сервис, кој е енкриптиран, односно е речиси невозможно да се добијат информации за идентитетот на корисникот на таа сметка, која, пак, може да оди понатаму до друг VPN сервис, па дури и трет, сѐ со цел на тој начин да се изгуби трагата на мејл адресата, или со мултиплицираните VPN сервери за еден ист мејл да речиси да се оневозможи откривањето на „сопственикот“ на мејл сметката.

Но, „речиси невозможно“ не значи дека е „невозможно“. Ако се вратиме на случајот со „бомбашот“ од Кавадарци, истрагата на МВР, следејќи ја трагата на Гугл мејл адресата на сторителот, стигна со заклучок дека тој првично регистрирал VPN сметка во – Бразил.

Сепак, тоа не му помогнало многу затоа што една наивна грешка го открила неговиот идентитет, а потоа и мотивот, кој, колку и да е наивен, не го ослободува да биде осомничен за стореното дело, иако само сакал да се пофали и да им докаже на другарите дека е „способен“ и дека знае како се креираат VPN акаунти од кој може да се испраќаат закани.

VPN протоколите се сериозна пречка за брзо откривање на сајбер заканите
За да биде уште појасно, треба да се знае дека секој VPN провајдер, освен што ја гарантира заштитата на идентитетот на сметките на нивните корисници, се „раководи“ и од законите на државата каде што е регистриран правното лице, односно VPN компанијата, и во такви случаи во огромна мерка откривањето на идентитетот на корисниците на услугите на VPN компаниите зависи и од волјата за соработка на властите на земјите каде што се регистрирани овие компании, како и од волјата на самите компании. Немаат сите таква култура за соработка каква што има Гугл, на пример, па затоа понекогаш прибирањето податоци трае долго.

Ова покажува дека актуелната регулатива на глобален план за VPN протоколите се сериозна пречка за брзо откривање на сајбер заканите, но, како и случајот Кавадарци, и за овие случаи важи правилото дека „речиси невозможно“ не е целосно „невозможно“.

Како доказ за исклучоците од ова правило во МВР ни посочија дека и тука има напредок, односно дека не се точни обвинувањата дека надлежните не си ја вршат работата.

Министерството, преку Секторот за меѓународна полициска соработка за секој одделен случај е во постојана комуникација со Интерпол и Европол, како и со националните безбедносни служби на повеќе земји, вклучувајќи ги и САД, односно со сите оние кои се појавуваат како земји каде што се регистрирани VPN адресите за кои постои сомневање дека од нив пристигнуваат заканите за подметнати бомби.

Колку се сериозни заканите и пристапот за нивно разрешување говори и изјавата на министерот за надворешни работи Бујар Османи кој соопшти дека ги Северна Македонија на 15 декември ги информираше структурите на НАТО за дојавите за поставени бомби.

Оваа комуникација, којашто се остварува директно или преку нашите офицери за врски во нашите дипломатски претставништва, донесува и резултати. Некои од трагите за заканите за подметнати бомби водат до неколку земји од кавкаскиот регион. Тоа не значи дека тие таму завршуваат и сега останува од соработката со тамошните власти да се донесе проценка во која насока треба да се движи натамошната истрага, ни појаснуваат соговорниците во МВР.

Македонија ги гради капацитетите за време на хибридна војна
Соработката со сите земји кои се соочуваат и се справуваат со овие појави е исклучително добредојдена, иако има и специфики за секоја земја одделно.

Во регионот во Косово, Србија, Босна и Херцеговина, Хрватска, Молдавија, САД, а после последната серија дојави за бомби Црна Гора на 13 декември донесе одлука да премине на онлајн настава.

Да не заборавиме дека во пресрет на руската воена агресија на Украина, за неколку недели во јануари 2022 година во повеќе градови во оваа земја имаше повеќе од 600 дојави за бомби, колку што вкупно имаше во текот на претходната 2021 година. Тогаш, високите претставници на безбедносните служби објавија дека најголем број од овие дојави пристигнале од привремено окупираните делови на земјата и од Руската Федерација што претставувало дополнителен проблем за идентификација на сторителите на овие дојави.

Експертите, како што е деканот на Факултетот за безбедност на Универзитетот „Св. Климент Охридски“ од Битола проф. д-р Никола Дујовски укажуваат на тоа дека Северна Македонија е дел од една глобална хибридна војна во која не сме ниту прва ниту последна земја, и дека како најнова членка на НАТО сè токму за време на една таква војна ги градиме нашите капацитети на одговор.

Не е тајна дека и во Македонија и во многу други држави во соседството во изминативе години, особено при зачленувањето во НАТО, многу надворешни интереси преку внатрешни политички сили се обидуваат да остварат одредено влијание, вели Дујовски.

Професорот Дујовски е убеден дека сајбер заканите доаѓаат од Русија, а тоа не одреден начин го потврдува и Ванчо Орданоски, кој како сопственик на компанија која администрира повеќе високо фреквентни сајтови што се бават со политика, но и со бизнис, укажува на тоа дека се забележува многу зголемена активност на разни ботови што доаѓаат од Русија, како и од други земји.

Она што доаѓа како препорака од експертите е дека е неопходна подигање на степенот на сајбер културата, па во таа насока и на сајбер безбедноста како задолжителна обврска од дигитализацијата, и секако поголемата суштинска потреба од поголема поврзаност и размена на информации на сите агенции и служби за безбедност.

пишува Зоран Бојаровски/Civilmedia.mk

Топ вести – powered by Centar.mk

  • Centar.mk
  • Vestiplus.mk
  • Biznispro.com
  • Zena.mk
(ФОТО) Катастрофално повлекување на Преспанското Езеро

За 560 сантиметри висински е намалено Преспанското Езеро за две години, а водата драстично се повлекува и од брегот, тоа се мери во километри. Засега никој нема точен одговор која е причината за значителното повлекување на второто најголемо природно езеро во Македонија. Екологисите и жителите на околните населени места во... Прочитај повеќе...

Николовски: Стапката на невработеност е намалена на 14,3 отсто и продолжува да паѓа

„Во моментов имаме најниска стапка на невработеност во историјата на Македонија – 14,3 проценти. Таа стапка продолжува да паѓа и покрај кризата која го зафати целиот свет“ изјави заменик-министерот за финансии, Филип Николовски во „Детектор“ на Сител ТВ. Тој додаде дека спроед проекциите на сите меѓународни и домашни организации кои... Прочитај повеќе...

Николовски: Буџетот за 2023 е одговор на кризата, имаме над 225 милиони евра само за антикризни мерки

„Буџетот за 2023 година е најголем, но е и одговор на кризата. Во Буџетот за 2023 година има обезбедено 225 милиони евра само за антикризни мерки. Дополнително има 120 милиони евра повеќе за пензионерите, 800 милиони евра за капитални инвестиции, кои ќе дадат поттик за економијата и домашните компании“ рече... Прочитај повеќе...

Гореше стан во Скопје, за среќа нема повредени

На 28.01.2023 во 11.30 часот во Полициска станица Кисела Вода, Д.З.(51) од Скопје пријавил дека на 27.01.2023, во временскиот период од 21.30 часот до 22.00 часот, во неговиот стан на подрачјето на Кисела Вода настанал пожар во кој бил опожарен ентериерот и дел од една просторија во станот. Пожарот е... Прочитај повеќе...

Во центарот на Скопје нападнат чуварот на библиотеката

На 28.01.2023 во 20.00 часот во Полициска станица Центар, Ч.Д.(60) од Скопје пријави дека околу 19.00 часот во просторија од библиотека на подрачјето на Центар, додека бил на своето работно место како чувар во библиотеката, бил физички нападнат од едно лице. Се преземаат мерки за расчистување на случајот. Прочитај повеќе...

Николовски: Буџетот за 2023 е одговор на кризата, имаме над 225 милиони евра само за антикризни мерки

„Буџетот за 2023 година е најголем, но е и одговор на кризата. Во Буџетот за 2023 година има обезбедено 225 милиони евра само за антикризни мерки. Дополнително има 120 милиони евра повеќе за пензионерите, 800 милиони евра за капитални инвестиции, кои ќе дадат поттик за економијата и домашните компании“ рече... Прочитај повеќе...

Николовски: Стапката на невработеност е намалена на 14,3 отсто и продолжува да паѓа

„Во моментов имаме најниска стапка на невработеност во историјата на Македонија – 14,3 проценти. Таа стапка продолжува да паѓа и покрај кризата која го зафати целиот свет“ изјави заменик-министерот за финансии, Филип Николовски во „Детектор“ на Сител ТВ. Тој додаде дека спроед проекциите на сите меѓународни и домашни организации кои... Прочитај повеќе...

Ограбена позната обложувалница во Скопје

На 28.01.2023 во 09.25 часот во СВР Скопје е пријавено дека околу 09.20 часот во обложувалница на подрачјето на Аеродром, едно лице со закана од вработената одземало пари. Се преземаат мерки за расчистување на случајот. Прочитај повеќе...

Девојка искасана од куче скитник

На 28.01.2023 во Полициско одделение Петровец, И.Ј.(33) од с.Марино, скопско, пријавила дека во скопската населба Илинден била касната од куче скитник. Прочитај повеќе...

Десетина физички пресметки низ Македонија – Полицијата со полни раце работа вчера и денес

На 28.01.2023 во 02.15 часот во Полициска станица Аеродром е пријавено дека на подрачјето на Аеродром е нарушен јавниот ред и мир со физичка пресметка помеѓу Д.М.(39) од Скопје и О.Д.(22) од Р.Турција. По целосно документирање на случајот ќе биде поднесен соодветен поднесок. На 28.01.2023 во 22.20 часот во Полициска... Прочитај повеќе...

Произведени 17.187 MWh електрична енергија, домаќинствата и дополнителните снабдувања се целосно задоволени со електрична енергија од капацитетите на ЕСМ

АД ЕСМ на 25.01.2023 година произведе 17.187 MWh електрична енергија, со што целосно со сопствена произведена енергија ги задоволи потребите на домаќинствата и малите потрошувачи, како и потребите за дополнителни снабдувања за училишта, прехранбена индустрија и други витални држави субјекти. Во Термоелектраните произведени се 11.478 MWh, а во хидроелектраните и во Ветерниот парк Богданци произведени […] The post Произведени 17.187 MWh електрична енергија, домаќинствата и дополнителните снабдувања се целосно задоволени со електрична енергија од капацитетите на ЕСМ appeared first on BiznisPRO. Прочитај повеќе...

Следува исплата на пензиите: Ова се датумите кога ќе легнат парите на пензионерските сметки

На денешната седница, на предлог на Министерството за труд и социјална политика, Владата на Република Северна Македонија ја разгледа и усвои Информацијата за исплата на пензиите за месец јануари 2023 година. Задолжен е Фондот на пензиското и инвалидското осигурување на Северна Македонија да ги достави податоците за пензиите до деловните банки најдоцна до 27.01.2023 година, […] The post Следува исплата на пензиите: Ова се датумите кога ќе легнат парите на пензионерските сметки appeared first on BiznisPRO. Прочитај повеќе...

Големо поскапување на горивата – Ова се новите цени

Цените на ЕУРОСУПЕР БС-95 и ЕУРОСУПЕР БС-98 се зголемуваат за 2,50 ден/лит, додека малопродажните цени на ЕУРОДИЗЕЛ (Д-Е V) и на Екстра лесното масло за домаќинство на (ЕЛ-1) се зголемуваат за 2,00 ден/лит. Со тоа ова се новите цени кои ќе важат од ноќеска: Моторен бензин ЕУРОСУПЕР БС – 95 82,50 (денари/литар); Моторен бензин ЕУРОСУПЕР […] The post Големо поскапување на горивата – Ова се новите цени appeared first on BiznisPRO. Прочитај повеќе...

Паѓаат цените на пелетите, но никој веќе не ги купува – сите се префрлија на инвертери

Пелетите не се атрактивни за македонските граѓани откако нивната цена за вреќа од 15 килограми стигна и до речиси шестотини денари. Високите цени минатата година ги натераа граѓаните да се снаоѓаат како знаат и умеат, па така најголем дел од нив се префрлиле на користење на инвертер клими и дрвја. Според моменталните цени тие се […] The post Паѓаат цените на пелетите, но никој веќе не ги купува – сите се префрлија на инвертери appeared first on BiznisPRO. Прочитај повеќе...

Нова цена на горивата во Македонија

Регулаторната комисија за енергетика денеска се очекува да ја определи новата цена на бензинот и дизелот во Македонија. Моментално на светските берзи има покачување на суровата нафта, па така барел од типот бренд сега изнесува 84 долари. Во моментов ова се цените на горивата: Моторен бензин – ЕУРОСУПЕР БС – 95 – 76,00 (денари/литар); Моторен […] The post Нова цена на горивата во Македонија appeared first on BiznisPRO. Прочитај повеќе...

Еве што се случува во телото на жената за време на ПМС: Хормоните се главни виновници за се

Најголема улога во женското репродуктивно здравје имаат хормоните кои регулираат голем број процеси во организмот. Така, под влијание на хормоните може да се забележат одредени појави во телото на жената во текот на менструалниот циклус, како физички така и емоционално. Покрај тоа што главните симптоми на менструацијата се болни грчеви во стомакот, најверојатно жената ќе... Прочитај повеќе Чланак Еве што се случува во телото на жената за време на ПМС: Хормоните се главни виновници за се се појављује прво на Zena.mk. Прочитај повеќе...

СТАНЕТЕ КРАЛИЦА НА ФЛЕРТОТ, А ЕВЕ И КАКО – Седум трикови за заведување на кои мажите никогаш не можат да одолеат

Ако мислите дека физичкиот изглед е главниот фактор за успешно флертување, вие сте осудени на неуспех. Самодовербата и шармот се поважни од физичкиот изглед. Изгледот е, да не се лажеме, важен, но без шарм и уште неколку ситници е недоволен за успешно заведување. Секако, секој има своја тактика за заведување, но постојат одредени испробани трикови... Прочитај повеќе Чланак СТАНЕТЕ КРАЛИЦА НА ФЛЕРТОТ, А ЕВЕ И КАКО – Седум трикови за заведување на кои мажите никогаш не можат да одолеат се појављује прво на Zena.mk. Прочитај повеќе...

Не сте сигурни дали тој е вистинскиот? – Овие 5 прашања треба да си ги поставите по три месеци врска

Бидете искрени со себе бидејќи од тоа зависи иднината на вашата врска. Откако ќе поминат првичниот занес и огномет од емоции, секоја врска достигнува точка на прекршување. Тогаш е време да се преиспитате себеси и вашите чувства и да одлучите дали врската има иднина или не. Сосема е нормално дека во одредени ситуации нема да... Прочитај повеќе Чланак Не сте сигурни дали тој е вистинскиот? – Овие 5 прашања треба да си ги поставите по три месеци врска се појављује прво на Zena.mk. Прочитај повеќе...

ШОК истражување: Еве дали КАФЕТО ГИ НАМАЛУВА ГРАДИТЕ

Според истражувањето на експертите од Универзитетот Лунд во Шведска, три шолји кафе дневно и тоа како влијае на здравјето на жените. Беа анкетирани 300 жени и таа студија покажа дека три шолји кафе можат да ги намалат женските гради, а процентот на намалување би се зголемил со секоја консумирана доза. Тие рекоа дека постои јасна... Прочитај повеќе Чланак ШОК истражување: Еве дали КАФЕТО ГИ НАМАЛУВА ГРАДИТЕ се појављује прво на Zena.mk. Прочитај повеќе...

5 работи што треба да ги правите кога се чувствувате осамено: Започнете со пуштање музика

Осаменоста е вообичаено чувство, но има чекори што можете да ги преземете за да се чувствувате подобро. Слушањето музика, викањето пријатели, шетањето надвор и други активности може да го намалат ова непријатно чувство. Долгорочната осаменост може да ве исцрпи емоционално, правејќи го животот да изгледа потежок отколку што навистина е. Запомнете дека осаменоста не е... Прочитај повеќе Чланак 5 работи што треба да ги правите кога се чувствувате осамено: Започнете со пуштање музика се појављује прво на Zena.mk. Прочитај повеќе...

Generated by Feedzy