Осаменост – опасен симптом кој демне

Осаменост – опасен симптом кој демне

Пишува: ТИНА ИВАНОВА

Јануари е најдепресивниот месец во годината, сметаат психолозите, затоа што носи меланхолија по екстаза (доживеана во „катаклизмичните“ празнувања), но, веројатно и затоа што е долг и често најстуден месец, па луѓето остануваат затворени во своите домови. Во јануари чувствуваме и размислуваме за осаменост, за изолација, но кроиме и планови за разни отпочнувања на нешто ново, или за завршувања на некои стари навики, или пак, за разрешување на одредени животни ситуации. Во јануари може да се доживее катарза, но, може и да се западне во тешка анксиозна состојба. Последнава деценија, а особено периодот по пандемијата, донесе многу промени. Се чини, социолошките се најекспонирани, а тоа секако не може, а да не влијае и на културните. И оваа тематика, скоро секогаш е актуелна во зима, кога сонцето не нè грее.

За жал, осаменоста, која што драстично се пресликува и во уметничките творби, затоа што нели, уметноста е огледало на живеењето, веќе не е тема за која што се зборува само во јануари. Таа стана еден од најопасните симптоми кои демнат во општеството, односно не е само предмет на културолошко истражување. Светската здравствена организација смета дека „осаменоста е штетна на ист начин како да се пушат по 15 цигари на ден“. За неа се дебатира многу и таа денес се претвори во сериозна глобална грижа за јавното здравје. Особено во некои од европските земји, епидемијата наречена „осаменост“ навистина покосува. Во последно време и јас лично, често се соочувам со оваа „болест“ и покрај тоа што сум опкружена со многу луѓе. Вознемирува фактот што веќе исчезнува и она осново поздравување на улица, во комшилук, па дури и на работното место. Да не зборуваме пак, за културата на поздравување на странците, со оние со коишто не се познаваме. На планина, во лифт, во продавница, амбуланта, банка, библиотека… На еден од универзитетите во Велика Британија, од скоро има научна студија со теза дека луѓето кои едноставно велат „здраво“ или се поздравуваат со мавтање на раката кон некоја непозната личност, можат да го засилат задоволството на живеење.

Дали општото ниво на среќа зависи од заемната комуникација којашто почнува со куртоазно поздравување, е прашање на коешто многумина интелектуалци се потпираат во своите излагања. Едно обично „здраво, како си“, чини нула пари, но, науката укажува дека ако и тоа исчезне, полека ќе исчезне и чувството на припадност кон некоја заедница, чувството дека луѓето се прифатени, а со тоа навистина ќе настапи пандемија на „опасна осаменост“.

Има една интересна појава во Скопје, којашто ми се чини постои долго време, а таа е „непоздравување“ на улица со оние со коишто се познаваме. Се случува меѓусебна комуникација на социјални мрежи, понекогаш и преку приватни пораки, па и зборување по телефон, но „живата“ комуникација ја нема. Дури, видливо е и избегнувањето со поглед, а не пак, усното отпоздравување или „не дај Боже“, со рака. Културата на поздравување се чини полека исчезнува, а и таквиот чин на „невидливост на другиот“ изгледа тотално безобразно и арогантно, што иритира и прави да се чувствуваме уште поинтровертни, загрижени или виновни, а не знаеме зошто. Далеку сме, се разбира, од оваа појава која е присутна во некои други земји, сепак т.н. балкански менталитет, култура и традиција не нѝ дозволува така ладно да ја преминеме границата кон „самозадоволие“, сè уште тлее желбата за дружење, муабетење на улица (иако ова е очигледно повеќе кај постарата генерација), но, и кај нас и тоа како постои она несоочување „лице в лице“. Луѓето меѓусебно се избегнуваат, односно го избегнуваат погледот и допирот. Дали е тоа поради мрзоволие, можеби омраза кон другиот (чувство кое и тоа како и засилено на сите нивоа), можеби поради емоционална истоштеност после Короната која создаде чувство на страв и колективна психоза, со тоа и интровертност, или едноставно поради немање на време во ера на брз живот, сеедно, но сите се на мислење дека оваа лоша навика мора да се искорени.

Всушност, по пандемијата на Корона вирусот, осаменоста и бегањето од луѓето доби на интензитет. Се роди општа апатија и намалена интеракција, која што всушност може да исчезне, верувале или не, со само едно поздравување. Бидејќи, така почнува социјализацијата и потоа се создава оној нејзин „волшебен круг“. Поздравот дава до знаење дека сме свесни суштества, не е само основа на бонтон, туку тоа е нешто што нè прави автентични и нè прави да бидеме луѓе, а важно е и за нашето когнитивно здравје. Психолозите тврдат дека кога ве поздравуваат непознати лица, било тоа да е во книжарница, библиотека, кафуле, сеедно, луѓето го чувствуваат оној елемент на припадност и впечатокот дека се видливи и „живи“, а тоа влијае на здравјето и на желбата да помогнеме едни на други. Има една поговорка – „Ако соседот ви каже здраво, голема е веројатноста дека ќе ви помогне“. За жал, денес го губиме социјалниот капитал којшто некогаш постоеше во изобилие.

Во дел од Европа, луѓето како да живеат во „пустина“. Токму поради тоа, се прават разни кампањи за враќање на социјализацијата и преку културата на отпоздравување. На пример, во една од нордиските земји, се води кампања со паролата „Кажи здраво!“, за создавање на чувство на пријатни односи, односно да се надминат проблемите врзани со осаменоста, а коишто се јавуваат денес и кај младите генерации и чии последици можат да бидат фатални. Преокупираноста со технологијата, нејзиниот брз напредок и честата комуникација на социјалните мрежи, создадоа атмосфера отпоздравувањето да биде избегнато дури и преку мимика. Всушност, полека ги снемува основите на бонтон, кои пред сè, се создаваат внатре во семејството, а потоа преку образованието.

САД пак, дури и најави дека е родена новата „епидемија на осаменост и изолација“. Тоа поттикна и нови правила и обврски за зајакнување на социјалната инфраструктура и мобилизирање на здравствениот сектор како да се решат медицинските потреби кои произлегуваат од осаменоста. Но, и да се направи реформа на дигиталните средини за критички да се оценува односот на луѓето со технологијата. Всушност, да се даде акцент на негување на културата на поврзување. Американските научници, психијатри и општи лекари се на едно единствено мислење дека ова е глобален културен проблем и дека скршеното срце од изолираност доведува до социјална, физичка, ама и културолошка дијагноза. Бидејќи, кога ја нема културата на поврзување, на прифаќање на другиот, се раѓа анксиозноста и чувство дека сме надвор од заедницата. Денес, се вели во бројни студии, моќта е насочена кон разединување, не кон соединување и зближување. Недостигот од комуникација и искрените меѓучовечки односи доведоа до неавтентичност и живеење во подреденост на општествените норми и очекувања, спротивно на сопствените страсти и желби.

„Денес секој гледа во своите чевли, наместо во туѓите очи“, ќе каже еден писател. И продолжува – „а, во очите се крие сета животна приказна на другиот, и сета негова емотивна состојба“. Токму погледот и поздравот можат да створат сосема нови светови и ситуации во животот на еден човек. Но, за жал, се претворивме во себични битија, во исплашени суштества, во луѓе без тронка емпатија. „Еден човек добил на лотарија многу пари“, раскажува американски психијатар. „Купил огромна куќа во богата, но затворена заедница. Ги изгубил старите пријатели и социјалниот живот. Бил осамен и несреќен, и добил дијабетес. Претходно работел во прехрамбена индустрија и живеел скромно, но бил опкружен со пријатели“. И самиот психијатар се поистоветил со приказната, пронаоѓајќи се себе си во истата ситуација. За време на неговиот мандат како главен хирург, сосема се посветил на работните ангажмани. Бил исклучен од колегите со кои претходно ги поминувал и деновите и ноќните дежурства. Но, вели, ја направил фаталната грешка, ги запоставил своите пријателства убедувајќи се дека мора да се фокусира на работата. Потоа се фокусирал на студии на тема осаменост и заклучува дека таа ги демне и богатите и сирoмашните и младите и старите и дека токму нејзината невидливост или несвесноста за неа, ја прави така подмолна и полека ги кородира и онака расклатените општествени темели. Анксиозност, депресија, срцеви заболувања, деменција, мозочен удар, се дел од болестите коишто можат да настанат од осаменост. Социјалното исклучување, кое доведува до осаменост може да зафати цели заедници, а тоа е и причина за намалена продуктивност на работното место, лоши перформанси на училиште, намален граѓански ангажман. Тоа пак, носи кон поларизација, а тоа кон помала способност да се соочиме со предизвиците кои не можеме да ги решиме сами, како климатските промени, насилството, пандемиите што следуваат, економските прашања итн., или едноставно, кон распарчување на земјата.

Секое општество има свои норми, но обновата на социјалните врски треба да биде приоритет секаде. Од друга страна, од чувството на самотија се родиле и сè уште се раѓаат големи литературни, музички, ликовни дела. Во самотија и со чувство на самотија живееле филозофи, научници, генијалци, така создавајќи ги своите ремек-дела. Но, уметничкиот индивидуализам, е сосема друга тема од културата на поврзување. Затоа, сметаат научниците, итно треба да се работи на враќање на социјализацијата за што, велат, има решение. Но, да почнеме пред сè, од едно обично: „Здраво!“.

Пишува: ТИНА ИВАНОВА

Извор: Frontline.mk

Топ вести – powered by Centar.mk

  • Centar.mk
  • Vestiplus.mk
  • Biznispro.com
  • Zena.mk
Земјотрес ја стресе Македонија

Телеметриската сеизмолошка мрежа на Република Северна Македонија, на сеизмолошките станици инсталирани ширум нашата територија, одржувани од Сеизмолошката опсерваторија при Природно-математичкиот факултет во Скопје, денес 24.02.2024 година во 11 часот и 00 минути регистрираше земјотрес чиј епицентар се наоѓа 119 km југозападно од Скопје, во соседна Република Албанија, со Рихтерова локална Прочитај повеќе...

Повеќемина искасани од кучиња скитници

На 23.02.2024 во 12.45 часот во Полициската станица Центар, А.Ц.(48) од с.Тромеѓа, кумановско пријавила дека во кругот на Комплексот клиники „Мајка Тереза“ во Скопје била касната од куче скитник. На 23.02.2024 во 14.15 часот во Полициската станица Карпош, Б.В.(69) од с.Бардовци, пријавила дека на ул.„6“ во с.Бардовци-скопско била касната од Прочитај повеќе...

Пукање во локал во Скопје: Еден ранет

На 23.02.2024 СВР Скопје до ОЈО Скопје поднесе кривична пријава против А.К. (36) од Скопје поради обид за убиство. На 22.02.2024 околу 14.20 часот во Скопје, полициски службеници од Единицата за интервентна полиција при СВР Скопје го лишија од слобода А.К.(36) од Скопје, постапувајќи по претходна пријава дека околу 14.00 Прочитај повеќе...

Тешка сообраќајка во Битола, има повредени

На 23.02.2024 во 19.58 часот во СВР Битола било пријавено дека на крстосница од ул.„Прилепска“ и ул.„Наум Наумовски Борче“ во Битола се случила сообраќајна несреќа помеѓу патничко возило „фолксваген пасат“ со битолски регистарски ознаки, управувано од С.Т.(68) од Битола и патничко возило „бмв“ со битолски регистарски ознаки, управувано од М.А.(29) Прочитај повеќе...

Граѓанин искршил апарат за игри на среќа во Струмица

На 23.02.2024 година во 22.50 часот во Полициското одделение Нов Дојран Д.К.(28) од Нов Дојран, пријавила дека околу 22.10 часаот во спортска обложувалница во Стар Дојран едно лице го нарушило јавниот ред и мир со кршење на апарат за игри на среќа, со што ги вознемирил присутнитте. Се преземаат мерки Прочитај повеќе...

Земјотрес ја стресе Македонија

Телеметриската сеизмолошка мрежа на Република Северна Македонија, на сеизмолошките станици инсталирани ширум нашата територија, одржувани од Сеизмолошката опсерваторија при Природно-математичкиот факултет во Скопје, денес 24.02.2024 година во 11 часот и 00 минути регистрираше земјотрес чиј епицентар се наоѓа 119 km југозападно од Скопје, во соседна Република Албанија, со Рихтерова локална магнитуда ML3.1. Според досегашните податоци […] Прочитај повеќе...

ПРОВЕРЕТЕ ГИ СМЕТКИТЕ: Почна исплатата на финансиската поддршка за ранливите категории на граѓани

Министерството за труд и социјална политика информира дека финансиската помош за месец февруари согласно Законот за финансиска поддршка е исплатена. Во оваа група на исплати спаѓаат корисници на посебен додаток, корисници на правото на надоместок заради попреченост, самохрани родители, кои се евидентирани корисници на гарантирана минимална помош и корисници на право на пензија во висина […] Прочитај повеќе...

Новинарски здруженија се здружија ПРОТИВ враќањето на буџетско рекламирање во медиумите како во времето на груевизмот

Ние, професионалните новинарски организации и граѓанските здруженија од медиумскиот сектор во Македонија, категорично се спротивставуваме на обидите за враќање на државното рекламирање во медиумите пред изборите, спроведени преку скратена постапка и со злоупотреба на европското знаменце. Станува збор за Предлог на закон за изменување и дополнување на Законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, по […] Прочитај повеќе...

СДСМ: Просечна плата од 40.000 денари со политиките на СДСМ

СООПШТЕНИЕ НА СДСМ: Со СДСМ просечната плата достигна рекордни 40.000 денари што е и исторски највиско ниво на покачување плати во нашата држава. Просечната плата сега е 650 евра, што е за 360 евра повеќе од 2017 година. Рекордна минимална плата од над 22.500 денари ќе се обезбеди со усогласување на Законот за минимална плата, […] Прочитај повеќе...

Средба Османи – Кулеба во ОН Њујорк: Европската унија е наша заедничка иднина

Министерот за надворешни работи, Бујар Османи, на 23 февруари 2024 година, оствари средба со министерот за надворешни работи на Украина, Дмитро Кулеба, во седиштето на Обединетите нации во Њујорк, на маргините на 56. пленарен состанок на 78. седница на Генералното Собрание. Средбата се одржа со цел да се даде поддршка на Украина на денот на […] Прочитај повеќе...

ИМА ПАРИ НА СМЕТКИТЕ: Тргна исплатата на финансиската поддршка за ранливите категории на граѓани

Министерството за труд и социјална политика информира дека финансиската помош за месец февруари согласно Законот за финансиска поддршка е исплатена. Во оваа група на исплати спаѓаат корисници на посебен додаток, корисници на правото на надоместок заради попреченост, самохрани родители, кои се евидентирани корисници на гарантирана минимална помош и корисници на... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Русија го изненади ММФ

Растот на руската економија го „изненади“ Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), со оглед на санкциите воведени кон Москва поради војната во Украина. Во јануари ММФ прогнозираше дека руската економија ќе порасне за 2,6 отсто оваа година поради големите воени и лични трошоци, поддржани од зголемувањето на платите. Минатиот октомври тие очекуваа... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Германците пресметале: Вреди ли воопшто да се купува недвижен имот?

Помалку од половина од германските граѓани живеат во сопствен имот. Тоа е најниската квота во Европската унија, никаде нема помалку сопственици на имот отколку во Германија. Што се однесува до преференциите на самите граѓани, тие се јасни. Судејќи според истражувањата на јавното мислење, околу три четвртини од подзакупците, односно станарите... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Турската лира падна на ново историски најниско ниво

Турската лира падна на ново историски најниско ниво во однос на доларот бидејќи американската валута денеска во 12:30 часот на берзата Forex се тргуваше за 31 лира. Годишната стапка на инфлација во Турција во јануари се забрза на 64,86 отсто од 64,77 отсто во декември, објави турскиот институт за статистика... Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

ПАДНА ОДЛУКА ВО РКЕ: Поевтинува дизелот, еве за колку

Дизелот поевтинува за 2 денари и сега ќе чини 78,5 денари за литар. Другите цени на горивата остануваат исти и се продаваат по овие цени: ЕУРОСУПЕР БС – 95 83 ден/л ЕУРОДИЗЕЛ БС (Д-Е V) 78.5 ден/л ЕУРОСУПЕР БС – 98 85.5 ден/л Извор: BiznisPRO.com Прочитај повеќе...

Подгответе се: Доаѓаат пари за ЧЕТИРИ ХОРОСКОПСКИ ЗНАЦИ во декември! Дали сте еден од нив?

Бик (20 април – 20 мај): Поединците Бикови често се поврзуваат со финансиска стабилност и практичност. Вашиот фокус и одлучност може да доведат до поволни финансиски резултати или можности за зголемен приход. Јарец (22 декември – 19 јануари): Јарците се познати по силната работна етика и амбициозност. Во декември, вашата напорна работа и стратешки пристап... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

ИЗБЕГНЕТЕ ЛОША СРЕЌА: Откриено потеклото на традицијата на бакнување на полноќ на новогодишната ноќ

Иако точното потекло на прославувањето на вториот почеток на новата година е непознато, обичајот често се следи на два зимски фестивали: Сатурналија во антички Рим и Хогманај, викиншка традиција која сè уште се слави на Нова година во Шкотска. Сатурналија се одржуваше секоја година за време на зимската краткоденица, а бидејќи беше најголемата забава во... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

Задолжително на лекар – 6 знаци на недостаток на железо

Ниското ниво на железо е најчестото и најраспространето нарушување во исхраната во светот, особено во западните земји, соопшти Светската здравствена организација. Тие веруваат дека дури две милијарди луѓе, што е над 30 отсто од светската популација, страдаат од одреден степен на недостаток на железо, што е особено честа појава кај жените. Ова се најчестите знаци:... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

Ова се сите придобивки од кефирот: од протеини до пробиотици

Кефирот е култивиран, ферментиран пијалок кој потсетува на јогурт. Одредени извори наведуваат дека овој пијалок е стар повеќе од 1000 години и потекнува од Кавказ. Наводно, локалните мештани, познати по своето здравје и долговечност, случајно го откриле додека носеле свежо млеко во нивните кожени чанти. Некогаш малку познат надвор од Кавказ, денес кефирот е особено... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...

Домашна купка за испукани пети, поефикасна од крема – Потребни се само 2 состојки

Испуканите пети се проблем со кој многумина од нас се соочуваат секојдневно. Отстранетиот калузен епидермис се враќа како бумеранг, а нашите стапала постојано не изгледаат како што би сакале. Оваа купка за потпетици со домашни состојки може да ви помогне да ги трансформирате стапалата пред да влезете во пролетни чевли. Што ви е потребно за... Прочитај повеќе Извор Zena.mk. Прочитај повеќе...